दोहोरो लेखा प्रणाली (Double-entry bookkeeping)
अन्य नाम: दोहोरो प्रविष्टि, Double entry
हरेक कारोबार दुई पटक लेखिन्छ, एउटा खातामा डेबिट र अर्कोमा बराबरको क्रेडिट, त्यसैले हिसाब सधैँ मिल्छ।
विस्तृत व्याख्या
दोहोरो लेखा भनेको पैसा कहीँबाट आफैँ आउँदैन भन्ने नियम हो: एउटा खातामा आएको हरेक रुपैयाँ अर्को खाताबाट जानैपर्छ। बिक्रीले व्यवसायमा नगद वा ग्राहकको ऋण ल्याउँछ (डेबिट) र सँगसँगै ठ्याक्कै त्यति नै जम्माको आम्दानी र भ्याट दायित्व (क्रेडिट) सिर्जना गर्छ। हरेक भौचर आफैँमा मिल्ने भएकाले सिंगो खाता पनि मिल्छ। नेपाली व्यवसायलाई यो यसकारण चाहिन्छ कि आन्तरिक राजस्व विभाग, बैंक र लेखापरीक्षक सबैले पढ्ने विवरण सम्पत्ति बराबर दायित्व जोड पुँजी हुँदा मात्र अर्थपूर्ण हुन्छ। BRAccount ले हरेक कागजातबाट दुवै पक्ष आफैँ लेख्छ, त्यसैले एकतर्फी पोस्टिङ हुनै सक्दैन; कुनै अंक गलत देखिए त्यही भौचरको अर्को पक्षले पैसा कहाँ गयो भन्ने बताउँछ।
सूत्र
हरेक भौचरमा: जम्मा डेबिट = जम्मा क्रेडिट। सिंगो खातामा: सम्पत्ति = दायित्व + पुँजी
लेखा प्रविष्टि
| खाता | डेबिट | क्रेडिट |
|---|---|---|
| डेब्टर्स (Debtors - Jivan Dahal) | रु 36,160 | |
| वस्तु बिक्री (Sale of Goods) | रु 32,000 | |
| भ्याट तिर्न बाँकी (VAT Payable) | रु 4,160 |
BRAccount मा कसरी गर्ने
- 01Invoicing > Sales Invoice मा गएर ACC-SINV-2026-00004 खोल्नुहोस्।
- 02View > Accounting Ledger क्लिक गरेर यही एउटा बीजकले लेखेका GL पंक्तिहरू हेर्नुहोस्।
- 03Debit कोलम र Credit कोलम जोड्नुहोस्; दुवै रु 36,160 हुन्छन्।
- 04आर्थिक वर्षको Financial Reports > Trial Balance खोल्नुहोस्; दुई जम्मा मिल्छन्।
- 05एकतर्फी सच्याउन कहिल्यै मिल्दैन: दुवै पक्ष भएको जर्नल भौचर (Journal Entry) प्रयोग गर्नुहोस्।
कहिले प्रयोग गर्ने
तपाईंले एउटा पक्ष मात्र हातले कहिल्यै पोस्ट गर्नुपर्दैन। BRAccount को हरेक कागजातले दुवै पक्ष आफैँ लेख्छ।
डेमो खाताबाट उदाहरण
रु 36,160 को बिक्री: Dr Debtors रु 36,160, Cr Sale of Goods रु 32,000, Cr VAT Payable रु 4,160।